Waregemse Woorden

woorden en uitdrukkingen uit het rijke dialect van Waregem en omstreken

A
abeibijna
bv. Kroizje, we zijn d'r abei. No' 'n 'olf uurke rij'n.
('Hou vol, we zijn er bijna. Nog een half uurtje rijden.')
veu d'affesoasieom op te schieten
bv. Ze kom'n vannoene ver'uiz'n. Veu d'affesoasie zoe'me de meubels ol kunn'n demonter'n.
('Ze komen vanmiddag verhuizen. Om sneller op te schieten, zouden we de meubelen alvast kunnen demonteren.')
nen aflederregenpijp
bv. De gebuur zijn gote loopt over. Den afleder zol verstopt zitt'n.
('De goot van de buurman loopt over. Zijn regenpijp zal verstopt zijn.')
akkelegariesproblemen, miserie; uit de textielwereld: wevers hadden soms problemen met verhakkelde, verwarde draden.
bv. 't Zijn akkelegaries ip 't werk. 'k Wee nie oe da we doa goan uit geroak'n.
('Er zijn problemen op het werk. Ik weet niet hoe we daar gaan uit geraken.')
ankerenhunkeren, kwijlend verlangen
bv. De katte stond an de veinster t'ankeren veur een velleke koas.
('De kat stond aan het raam te hunkeren naar een kaaskorstje.')
een astrabantieeen heel gedoe, een rompslomp
bv. Ge moe nui een speciaol paspoort een veur ip congé te goan mee de klene gasten. E me da een astrabantie veur een brokke van een papier!
('Je moet nu een speciale identiteitskaart hebben om op reis te gaan met de kinderen. Is me dat een gedoe voor een simpel papiertje.')
B
bacht'nachter
bv. J'ee joar'n bacht'n de stoasie geweund.
('Hij heeft jarenlang in de buurt achter het station gewoond.')
battaklangvan het Frans 'bataclan' : rommel; boel, inboedel, alles wat men bezit, alles en iedereen die erbij hoort
bv. Z'ee 'em buit'n gesmet'n mee heel zijn'n battaklang. 't Ging luie!
('Ze heeft hem op straat gezet met al zijn spullen. 't Ging er luid aan toe!')
beter gegeten dan bedde versletenJe moet goed eten anders word je ziek.
bv. A: 'Moar ma, 'k ee ol zo veel patatten gegeten.'
B: 'Tut, tut, ge goat ui tallore uiteten. Beter gegeten dan bedde versleten.'

('Maar ma, ik heb al zoveel aardappelen gegeten.' / 'Niet protesteren, je zult je bord leegeten. Beter eten dan ziek in bed liggen.')
ne bedorv'ne stronteen verwend kind / huisdier
bv. Ze krijg olle doag'n een sjieba'tje. Nui ne keer mee vis, ton ne keer mee vlees. 't E nen echte bedorv'ne stront.
('Ze krijgt elke dag een blikje kattenvoer van Sheba, nu eens met vis, dan weer met vlees. Ze is rotverwend.')
bekept en bekeuteldvertroeteld en geknuffeld
bv. Ze zijn zot van hulder eerste kleenkind. Da' jouentje wordt heel 'n dag bekept en bekeuteld.
('Ze zijn gek van hun kleinkind. Het jongetje wordt de hele dag geknuffeld en vertroeteld.')
belenafzeggen, niet laten doorgaan
bv. Ze ging'n trouwen moar ie é gebeeld. Ie zag 't ommekeer nie meer zitten, é 't ie mij gezeid.
('Ze gingen trouwen maar hij heeft alles afgezegd. Hij zag het plots niet meer zitten, heeft hij me gezegd.')
bendigzuinig
bv. 't E skoon biangpapier moa j'ee 'n beetse bendig geweest mee de colle. 't Hang hier en doar los.
('Het is mooi behang maar hij is een beetje zuinig geweest met de lijm. Het hangt hier en daar los.')
nie besannenniet erg zijn; niet geven
bv. 'k Oa mijnen bon nie mee moa ’t besande nie. 'K ee alijk kortinge gekreg’n.
('Ik had mijn bon niet bij maar het gaf niet. Ik heb toch de korting gekregen.')
beskeet wetenop de hoogte zijn, weten wat je moet doen ('bescheid' = zekerheid, waarheid)
bv. 't E geen avanse da'k 't goa vroag'n. Ze wet'n zelve geen beskeet.
('Het heeft geen zin dat ik het ga vragen. Ze zijn zelf niet op de hoogte.')
beten'vallen' of landen van duiven; algemeen: thuiskomen
bv. Z'ee gisteren late gebeet. Ze goa ip eur oren krijgen.
('Ze is gisteren laat thuis gekomen. Ze zal onder haar voeten krijgen.')
betoorteldbesmeurd, helemaal onder de etensresten zitten
bv. De klenen wa proper: heel betoorteld mee fruitpap.
('De baby was vies: helemaal besmeurd met fruitpap.')
biechtewoarecht waar
bv. e zegt dat 't biechtewoar e en ie stoa te lieg'n dat de meul'ns droai'n.
('Hij beweert dat het echt waar is terwijl hij staat te liegen dat hij barst.')
een blètkouseiemand die gemakkelijk weent
bv. 't È n'echte blètkouse. Ze skreemt veur ne niet. Ze zoe beter ne keer een goe pandoeringe krijgen.
(''t Is een echt kruidje-roer-me-niet. Ze weent voor een niemendal. Ze zou beter eens een goede rammeling krijgen.')
Het is zo breed als het lang ishoe je het ook draait of keert, het blijft hetzelfde
bv. Oa je d'r nui over zoagt of niet, ge goa toch moet'n betoal'n. 't E zo breed of dat 't lang is.
('Of je er nu over zeurt of niet, betalen moet je toch, hoe je het ook draait of keert.')
ne brielpoteen knoeier
bv. Ne fijne stielman? Nen echten brielpot is 't! Ge zoe ne keer moeten zien oe da zijn 'uis gepapierd e.
('Een echt vakman? Een echte knoeier is het! Je zou eens moeten zien hoe zijn huis behangen is.')
brokke verskeenin stukken uiteen; gammel
bv. Ge moe ne keer ne nieuw'n pardessus kopen. Ie vol brokke verskeen.
('Je moet eens een nieuwe overjas kopen. Hij valt helemaal uiteen.')
geen brood etenniet veel kosten en lang meegaan
bv. De waspoeier stond in reclame en 'k é d'er mij 5 doz'n meegebrocht. Dat eet geen brood en ge kunt dat oltijd gebruik'n.
('Het waspoeder was in promotie en ik heb er 5 dozen meegebracht. Dat kost niet zo veel, het gaat lang mee en je kunt dat altijd gebruiken.')
een raar bukraar kind
bv. É j'ol ulderne klenen gezien? 't È een raar buk. Ie kan klappen gelijk nen advocaat maar ip skole is't ne dubbele zero.
('Heb je al hun kind gezien? Het is een raar kind. Het kan praten als een advocaat maar op school presteert het niets.')
C
ne cendriereen asbak
bv. 't E wreed: nievers en ze nog ne cendrier a je wil rok'n.
(''t Is godgeklaagd: nergens vind je nog een asbak als je wil roken.')
nie controarie zijngeen slecht karakter of slechte bedoelingen hebben
bv. Ie e nie controarie moa oa't ie zat e doet ie domme ding'n.
('Hij heeft geen slecht karakter maar als hij dronken is, doet hij domme dingen.')
in controventie pakkenonder handen nemen
bv. A da nog ne keer gebeurt, goa'k zeggen an voader dat ie ui ne keer in controventie pakt.
('Als dat nog eens gebeurt, zal ik zeggen dat vader je eens onder handen neemt.')
D
ne defeleen warboel
bv. Een slordige dat dat e! Ge zoe ur koamer moet'n zien: 't e nen echt'n defel. En da veur a zo'n skoon meiske!
('Slordig dat ze is! Ze zou haar kamer moeten zien: 't is een echte warboel. En dat voor zo'n mooi meisje.')
deur de …meer dan …
bv. Z'een deur d'onderd led'n moa ze goan nie ollemolle mee ip reize.
('Ze hebben meer dan honderd leden maar ze gaan niet allemaal mee op reis.')
eten lijk ne dikkedelvereen grote eetlust hebben (als een grote stoere man, die dijken graaft)
bv. Ie kan werk'n lijk een peird en eten lijk ne dikkedelver.
('Hij kan werken als een paard en eten als een beer.')
nen djollieeen goedzak; een brave slordig geklede man
bv. 't Ziet d'r nen djollie uit moa ge meugt 'em nie onderskatten. Ie kan gaddème kwoa zijn.
('Hij ziet eruit als een goedzak maar je mag hem niet onderschatten. Hij kan echt boos worden.')
geen draad aan gebrokengeen erg; er is niets ernstigs gebeurd; geen schade berokkend
bv. Hij was niet thuis, maar geen draad aan gebroken. Ik moest toch in Waregem zijn voor commissies.
('Hij was niet thuis maar geen probleem. Ik moest toch in Waregem zijn voor boodschappen.')
een dresseeen kleerkast
bv. Z'é 'n dresse vul kleren en z'è no nie content.
('Ze heeft een kast vol kleren en ze is nog niet tevreden.')
iets doen in drie keer: nui, ton en nooiteen loze belofte doen; iets niet doen
bv. Ie zegt dat 'ie 't noaste weke goa were geven. Joai, in drie keer: nui, ton en nooit!
('Hij zegt dat hij het volgende week zal teruggeven. Dat zal wel. Je krijgt het nooit terug.')
ne drilhondiemand die 'drilt': altijd onderweg is, heen en weer loopt en rijdt
bv. Ie rij van pier na pol mee zijne velo. Ie e nooit in zijn kot. 't E nen echt'n drilhond.
('Hij rijdt overal rond met zijn fiets. Hij is nooit thuis, als een zwerfhond.')
een droakeeen vlieger
bv. Vroeger moakt'n de jou'ns zelve droak'n mee wa bruin papier en een beetse koorde, en ges veur an de stirt.
('Vroeger maakten de kinderen zelf vliegers met wat pakpapier en een eindje touw, en gras voor aan de staart.')
't Is doar moar ne drogen boom.'t Is daar maar een droge boom'; je krijgt er niets om te drinken
bv. Een groot 'uis ol da je wilt moa voder van de reste is 't doar ...
('Een groot huis, dat wel, maar als je er op bezoek gaat, krijg je niet eens iets om te drinken')
dul
ne dulle werker
kwaad, boos; een harde werker
bv. Ze kan vroed dul zijn maar 't è ook ne dulle werker. J'é geen klagen.
('Ze kan heel kwaad zijn maar 't is een harde werker. Hij kan niet klagen.')
E
einselijkheel veel
bv. 't Woa einselijk veel volk ip de joarmaort. Ge kost ip sommeste plekk'n nog voor nog achteruit.
('Er was enorm veel volk op de jaarmarkt. Je kon op bepaalde plaatsen noch vooruit noch achteruit.')
nie ... elzoals het Engels 'nothing else'; niets anders
bv. Ge meug 'et 'em nie kwoalijk pakk'n. Ie weet van nie el.
('Je mag het hem niet kwalijk nemen. Hij weet van niets anders.')
van ensentensover heel de lengte, van de ene tot de andere kant
bv. Nen ambetanterik ee van ensentens een skreve ip mijne oto getrokken.
('Een vandaal heeft van voor naar achter een kras op mijn auto getrokken.')
een erfbinnenplein van een boerderij; algemeen: grond waar iemand woont
bv. 'k Komme van mijn erf gereden, komt er doar gen'n uit die zijstroate gevlamd. 'k Zat er abei tegen!
('Ik kom van mijn oprit gereden. Komt er een auto met volle snelheid uit die zijstraat gereden. Ik botste er bijna tegen!')
F
ne flettereen klets op de wang
bv. Past ip of ge krijgt ne fletter ip ui kake.
('Pas op of je krijgt een klets op je wang.')
florerenheen en weer rijden
bv. Iedereen kent hem. Hij floreert de hele dag van Pier naar Pol met zijn fiets.
('Iedereen kent hem. Hij rijdt de hele dag rond met zijn fiets.')
een foeleeen menigte, veel volk
bv. 't Stond direct een hele foele te goapen na 't accident. Meinsen zijn toch curieus hé.
('Er stond direct een hele menigte zich te vergapen aan het ongeval. Mensen zijn toch nieuwsgierig, niet.')
niet foeterenniet (willen) lukken
bv. 't E weer uit mee zijn lief. J'ee z'n beste gedoan moa 't foeterde niet.'
('Het is weer uit met zijn vriendin. Hij heeft zijn best gedaan maar het wou niet lukken.')
froaibraaf, lief
bv. Sint Niklaoi goa allene komm'n oa' j' froai zij geweest, zulle!
('Sinterklaas zal alleen komen als je braaf bent geweest, hoor!')
G
in 't gat stekende kastanjes uit het vuur laten halen
bv. Ie é ne grote mond moar a 't er ip ankomt, steekt ie nen ander'n in 't gat.
('Hij heeft een grote mond maar als puntje bij paaltje komt laat hij een ander de kastanjes uit het vuur halen.')
met een lang gatmet tegenzin
bv. Hij ging met een lang gat naar school.
('Hij ging met tegenzin naar school.')
gedienstigbehulpzaam
bv. Ze zijn een beetje dierder moar 'k goa d'r geiren want ze zijn oltijd vriendelijk en gedienstig.
('Ze zijn een beetje duurder maar ik ga er graag want ze zijn altijd vriendelijk en behulpzaam.')
een gerreeen spleet of kier
bv. ’s Winters kom’n de kobb’n in 'uis en kruip’n ze diepe weg ievers in ’n gerre in de kelder of ip de zolder.
('’s Winters komen de spinnen binnen in huis en kruipen veilig weg ergens in een spleet in de kelder of op zolder.')
getieketaktvol verlangen om iets te doen; opgewonden en ongeduldig
bv. Ze verwacht ur pensioen. Z'es ol de heel de voornoene getieketakt om te goan kijk'n an de voordeure oa de facteur d'r nog nie is.
('Ze verwacht haar pensioen. Ze loopt al de hele morgen nerveus heen en weer naar de voordeur om te kijken of de postbode er nog niet aan komt.')
raar getoereldvreemd of slecht gekleed
bv. Z'e oltijd roar getoereld. Allez, ne rooien boai en een roaze brouk, da goa toch nie tope!
('Ze is altijd raar gekleed. Kom nou, een rode trui en een roze broek, dat gaat toch niet samen!')
goddelijkkoddig, schattig
bv. Ie oa 'n kostuumke en ne plastron an ip zijn eerste communie. Ie woa goddelijk!
('Hij had een pak en das aan op zijn eerste communiefeest. Hij zag er schattig uit.')
hele godsenhele … lang
bv. Ie ee de hele godsen achternoene 'out stoan zoag'n. Mijne kop stoa ip spring'n.
('Hij heeft de hele middag lang hout staan zagen. Mijn hoofd staat op barsten.')
goetsmoetsdoelbewust, met opzet, zonder schroom
bv. Ndie kijkt alijk na niet. Ze stoat doar nu goetsmoets ip stroate in ur sloapkleet, mee ol ur 'oar in de lucht.
('Die vrouw let toch nergens op. Ze staat daar nu zomaar op straat in haar nachtjapon, met haar haar helemaal in de war.')
grittenspotten; spottende opmerkingen maken; meesmuilen
bv. Ie zat heel 'n tijd te gritt'n. 'k Kost 'em 'n voage gev'n.
('Hij heeft me de hele tijd gesard. Ik was zo boos dat ik hem een oorveeg had kunnen geven.')
een grittoteiemand die spot met een ander; een spotzieke man
bv. 'k Kan 'em nie verdroag'n. A zo'n grittote! Ie zit oaltijd te la'n mee nen ander.
('Ik kan hem niet uitstaan. Wat een spotzieke vent! Hij zit altijd te spotten met een ander.')
een gurzeeen snelle, ruwe ongecontroleerde beweging; een ruk
bv. Ie komt thuis en ie gooit zijn bouk'ntasse mee een gurze in 'n 'ouk.
('Hij komt thuis en gooit met een ruk zijn boekentas in de hoek.')
H
een 'emelgeteeen opgetutte vrouw, 'hemelgeit'
bv. Wa zijn da nui veu manier'n: ur voader lig in lijke en ze loop rond ip de markt lik een 'emelgete.
('Wat zijn dat voor manieren: haar vader is overleden en opgebaard en ze loopt rond op de markt, helemaal opgetut.')
hildiggroot, zwaar, breed
bv. Z'e nie te dikke moa z'ee 'n hildig gat en billen.
('Ze is niet te dik maar ze heeft een groot achterwerk en zware dijen.')
onder zijn 'olDaar moet hij niet op rekenen; zeker en vast niet
bv. Ie peide van 't eten en te drinken veu niet. Onder zijn 'ol! We moen wulder doar ook nie goan eten.
('Hij dacht van gratis te kunnen eten en drinken. Daar moet hij niet op rekenen! Wij moeten daar ook niet gaan eten.')
Woas 't nen 'ond, 'k woare gebet'n.uitroep van verrassing of schrik, wanneer je plots merkt dat iets vlakbij is
bv. Woar zijn mijn sleutels nui were? (vindt ze vlakbij) Awel merci, woas't nen 'ond, 'k woare gebet'n!
('Waar heb ik mijn sleutels nu weer gelaten?' (vindt ze vlakbij) 'Ach, ze liggen hier vlak voor me en ik had ze niet eens gezien!')
scheiden van iets als een hond van zijn strontiets zomaar achterlaten, zonder op te ruimen of er nog naar om te kijken
bv. 't E vijve. Ie goa voort en scheedt van zijn werk lijk nen 'ond van zijne stront.
(''t Is vijf uur. Hij vertrekt en laat zijn werk zomaar achter.')
'ortenluisteren
bv. Ja moar, 'orte keer 'ier: 't e mijn'n otto en ik doe d'ermee wa da'k wille!
('Ja maar, luister eens hier: 't is mijn auto en ik doe ermee wat ik wil.')
hurtenuit de weg gaan, opzij gaan
bv. G'eet zo van die meins'n in 'n bezar. Ze stoan midd'n in de gang me ulder karre en ze zien ui komm'n. Moa niet hurt'n ee!
('Je hebt zo van die mensen in de supermarkt. Ze staan in het midden van de gang met hun winkelkarretje en ze zien je aankomen. Maar ze vertikken het om opzij te gaan!')
I
't ipperstede zolder (het 'opperste' of bovenste deel van het huis)
bv. 'k Ee van 't weekend de kersversieringe na 't ipperste gedoan, teg'n noaste joare.
('Ik heb van het weekend de kerstversiering opgeborgen op zolder, tot volgend jaar.')
J
'em jeunenzich amuseren
bv. 't Woa geen te beste were moa w'een oes toch vree gejeund.
('Het weer was niet al te best maar we hebben ons toch goed geamuseerd.')
juktejeuk
bv. J'o overals jukte en roo plekk'n.
('Hij had overal jeuk en rode plekken.')
K
een kagoelesoort gesloten muts, met enkel een opening voor het gelaat, afgeleid van het Franse woord cagoule (monniksmantel, kap, bivakmuts voor kinderen); in zijn eenvoudigste vorm een grote gebreide buis die over het hoofd wordt getrokken, met de bovenste opening voor het gelaat
bv. De wietie van een bankovervaller was zijn kagoele vergeten.
('De idioot van een bankovervaller was zijn bivakmuts vergeten.')
een kalle / een eidwaze vrouw / man
bv. Ze zeggen soms Manten en Kalle zijn doa maar 't è just azo: ei è n'ei en zij è 'n kalle.
('Ze zeggen soms 'Manten en Kalle zijn daar' maar het is precies zo: hij is een idioot en zij een dwaze vrouw.')
De katte in de kelder kwek'neen kind of geliefde te veel beschermen of verwennen
bv. Ze zijn no' moar een poar moand'n tope. 'IJ kookt iedere weke eur lievelingsteet'n en zij mag na'n tv kijk'n bist dat ie 'ij den ofwas doe. J'e de katte in de kelder an 't kwek'n.
('Ze zijn nog maar een paar maanden samen. Hij kookt elke week haar lievelingseten en zij mag naar tv kijken terwijl hij de afwas doet. Hij is haar te veel aan het verwennen.')
katje duik doenverstoppertje spelen
bv. De jou'ns vroeger kost'n ulder ur'n bezig 'ou'n mee katje duik doen en tikkerke spelen.
('De kinderen vroeger konden zich uren bezig houden met verstoppertje en tikkertje spelen.')
ne keer ip en wegaf en toe
bv. Je goa nie vele weg. Ne keer ip en weg na de cinema, of 'n twa gan drink'n in de cafetaria van de zwemkom.
('Hij gaat niet vaak uit. Af en toe eens naar de bioscoop of iets gaan drinken in de cafetaria van het zwembad.')
de keeste of'de keest af', doodmoe (een keest is een scheut,
bv. op een aardappel)
(''k Ee zoaterdag nie meer weg geweest. 'k O heel 'n achternoene in 'n 'of gewerkt en 'k woa de keeste of.')
ne ketsjoanteeen kastanje
bv. Ie doe nie liever of ketsjoant'n roap'n in 'n bos. Ie eet da pertank nie gèr'n.
('Hij doet niets liever dan kastanjes rapen in het bos. Hij eet dat nochtans niet graag.')
klabetterenlawaai maken
bv. Ee je nieuwe skoen'n an meskien? A zo klabetteren!
('Heb je misschien nieuwe schoenen aan? Zo'n lawaai dat ze maken!')
klappingegezelschap (om te praten)
bv. k Peide da'k niemand ginge kenn'n moa 'k ee heel 'n achternoene klappinge g'had.
('Ik dacht dat ik er niemand zou kennen maar ik heb de hele middag gezelschap gehad.')
een klaufeeen klomp
bv. Pepe droeg oltijd z'n klaufen om in den hof te werken.
('Grootvader droeg altijd zijn klompen om in de tuin te werken.')
een klette(miete)een speciale vrouw of speciaal meisje (positief bedoeld)
bv. Ge zoe 't eur nie toegev'n moa 't e 'n klette. We lach'n d'r oes soms ziek mee.
('Je zou het niet zeggen maar ze is een speciale vrouw. We lachen er ons soms een breuk mee.')
klevierenmoeilijk stappen
bv. 't Oa hijzeld en ol de meins'n liep'n te klevier'n ip 'n trottoir.
('Het had geijzeld en iedereen hadden moeite met stappen op de stoep.')
te kloffe d'er ipde nagel op de kop; precies juist; er pal op
bv. Ie moeste road'n hoeveel juuste antwoorden d'er ging'n zijn. Zat ie d'er niet te kloffe ip? A zo ne sjanseur!
('Hij moest raden hoeveel juiste antwoorden er zouden zijn. Zat hij er niet pal op? Wat een geluksvogel!')
klutteringe
kleuteringe
kleingeld
bv. Ze kwam'n skooi'n an de deure veur 't een of 't ander en 'k ee ol mijn klutteringe meegegev'n.
('Ze kwamen aanbellen voor een of ander goed doel en ik heb al mijn kleingeld meegegeven.')
verrompelen lijk een koeskonegemakkelijk kreuken: een 'schoon’ is de placenta of nageboorte van een koe of rund; ook 'koeskoine’ of 'koeiskaene’
bv. ’n Vlasn’n brouk e skone moa ge krijgt da’ nooi skone gestrek’n. Da verrompelt lijk ’n koeskone.
('Een linnen broek is mooi maar je kunt ze nooit mooi glad strijken. Linnen kreukt heel erg.')
konte verkeerdtegendraads
bv. Ze moe oltijd konte verkeerd doen. A w'ollemolle na Blankenberge will'n, wil ze zij na Knokke.
('Ze moet altijd tegendraads doen. Als we allemaal naar Blankenberge willen, wil zij naar Knokke.')
'n kotebrakkeeen slordig gekleed persoon, die eruit ziet als een zwerver of woonwagenbewoner
bv. Ze loop langs de stroate lijk 'n kotebrakke, mee 'n verslet'n veste van voor 'n oorloge.
('Ze loopt op straat als een zwerver, met een oude versleten jas.')
koterenkrabben, prutsen aan iets
bv. Wa zitte gij doar oltijd voort te koter'n aan die stove?
('Wat zit jij daar toch te prutsen aan die kachel?')
een krevelkoteen onhandig klein huisje
bv. Wie wilt er nui weun'n in a zo'n krevelkot. Ge kunt ui noch roer'n noch ker'n!
('Wie wil er nu wonen in zo'n onhandig klein huis. Je hebt amper plaats om te bewegen!')
een kriereeen onverharde karreweg
bv. Ie weunt heel te lande. ’t Lig zelfs geen boane, mee roize 'n kriere.
('Hij woont helemaal op de buiten. Er ligt zelfs geen weg, met moeite een onverharde karreweg.')
kroizeVan het Frans 'courage'; houd moed, geef niet op
bv. We zijn ollemolle moe, moa kroize, 't e abei vakanse.
('We zijn allemaal moe, maar nog even volhouden, 't is bijna vakantie.')
een kuisingeeen poetsvrouw
bv. 'k Kan niet meegoan vanoavend want morgen komt de kuisinge en 'k moe mijn 'uis nog ipkuisen.
('Ik kan niet meegaan vanavond want morgen komt de poetsvrouw en ik moet het huis nog opruimen.')
kullenergeren; pesten; vervelend doen
bv. Stop mee ui broere te kul'n. Wa zijn da veur manier'n veur a zo ne grote jaune?
('Stop ermee je broer te pesten. Dat zijn geen manieren voor zulk een grote jongen.')
te kwiste gaankapot gaan; sterven
bv. Ie goa moe'n stopp'n mee rok'n of ie goat er an te kwiste goan.
('Hij zal moeten stoppen met roken of het wordt zijn dood.')
L
Leeg vel rekt wel.'Lui vel rekt goed.' Iemand die lui is, rekt zich vaak uit. Iemand die zich uitrekt, is lui.
bv. Ur'n eeste vrijer zat 'em uit te rekk'n in de zetel bist dat ze an 't ofwass'n woar'n. Leeg vel rekt wel!
('Haar eerste lief zat zich uit te rekken in de zetel wanneer ze aan de afwas begonnen. 't Was een luiaard!')
een leereeen ladder
bv. J'ee zijne voet gebrok'n mee van een leere te tuimelen.
('Hij heeft zijn voet gebroken door van een ladder te vallen.')
'em lege leggenzich hard inspannen
bv. 'k Oat 't nie gemakkelijk ip skole. 'k Moeste mij lege legg'n veu d'r deure te zijn.
('Ik had het niet gemakkelijk op school. Ik moest me hard inspannen om te slagen.')
M
macht(spier)kracht
bv. Ie è moa 'n skete groot moa ie é macht lik 'n peird.
('Hij is niet groot maar hij is zo sterk als een paard.')
meedoenzwanger zijn
bv. Z'è nog moar getrouwd en ze doe ol mee. Z'é d'r geen ges over loat'n groeien.
('Ze is nog maar pas getrouwd en ze is al zwanger. Ze heeft er geen gras over laten groeien.')
metterenzagen, zeuren om te zeuren
mezielegods'mijn ziel Gods', Het is nog waar ook! (uitroep van verbazing wanneer je iets bevestigd ziet)
bv. Mezielegods! Z'ee zij waarlijks were een ander lief. Zie ze doar lop'n olle twee 'antj'in 'antje.
('Het is nog waar ook! Ze heeft echt weer een ander lief. Zie ze daar voorbijgaan, hand in hand.')
ne mik makeen bonte verzameling spullen
bv. 't E tijd dat j' uin bureau ipkuist. Me ol diene mik mak kunde gij toch niet werken.
(''t Is hoog tijd dat je je bureau opruimt. Met al die rommel kun je toch niet werken.')
ne moospotiemand die alles smerig maakt; knoeipot, klieder, smeerkees
bv. 't E ne moospot. A 't ie kookt, heel de keuk'n plakt.
('Hij is een knieder. Als hij kookt, plakt de hele keuken van het gemorste eten.')
mosen en brielenknoeien; er een boeltje van maken
bv. 'k Kijke nie geir'n na kookprogramma's ip 'n TV. Dad e nie kok'n veur mij. Dad e mos'n en briel'n.
('Ik kijk niet graag naar kookprogramma's op TV. Dat is niet koken volgens mij. Dat is knoeien met eten.')
ne muizieeen mug
bv. 'k Ben heel de nacht geplaagd van muizies.
('Ik ben de hele nacht geplaagd door muggen.')
N
nesniet uitgedroogd, typisch van gebak
bv. 'k Peide dat mijn toarte te droge ging zijn moa z'e no skone nes.
('Ik was bang dat mijn taart te droog zou zijn maar ze is nog lekker mals.')
ne netebukeen nijdige man
bv. Och, 't e ne echte netebuk. Ie kan nie verdroag'n!
('Ach, 't gewoon een negatieve, nijdige man. Hij kan niets verdragen.')
noes en twisdoor mekaar, ongeordend, schots en scheef
bv. Een grote kettingbotsinge ip den E17: 't stond'n verzeker wel tien oto's noes en twis over de boane.
('Een grote kettingbotsing op de E17: er stonden zeker tien auto's schots en scheef over de weg.')
ip ’n novenantein verhouding, verhoudingsgewijs
bv. ’t E nie’ veel geld veu’ nen occasie moar ip ’n novenante zij’ j’ beter mee ne nieuw’n oto. Ip termijn goa’j kost’n een.
('Het is niet veel geld voor een tweedehands maar in verhouding ben je beter af met een nieuwe auto. Na verloop van tijd zul je er kosten aan hebben.')
O
nen oaktiepuiteen kikker
bv. We peinsden van ne keer goe te kunn'n sloapen in oes tentje maar 't zat heel de nacht nen oaktiepuit te roep'n.
('We dachten eens lekker te kunnen slapen in ons tentje maar er zat de hele nacht een kikker te kwaken.')
nen olekoarteen dwaze man
bv. 'k moet d'er nie van wet'n. 't E nen olekaert. 'K ee van mijn lev'n a zo gene roare meins geweten.
('Ik moet er niets van hebben. 't Is een dwazerik. Ik heb nog nooit zo'n raar man gekend.')
ommekeerplotseling
bv. 'k Woa na'n tv an 't kijk'n en ommekeer buist er iemand ip de pershinne. 'k Oa mij abei doo verskot'n.
('Ik zat naar tv te kijken en plotseling bonst er iemand op het rolluik. Ik had me bijna dood geschrokken.')
om het een oge te gevenals excuus of verantwoording; opdat iets goed of normaal zou lijken
bv. Ze wil mee ur lief na de cinema goan en om 't een oge te gev'n thuis vroag ze mij mee. Maar ik goa nie heel 'n avond 't vijfde wiel aan de woag'n zijn.
('Ze wil met haar lief naar de bioscoop en als verantwoording tegenover haar ouders nodigt ze mij mee uit. Maar ik wil niet heel de avond het vijfde wiel aan de wagen zijn.')
oudimoagergraatmager
bv. Ie zag d'er nie goe uit. Ie woa oudimoager en lijkebleek. Ie goat nie lange meer trekk'n, ont'ou mijn woord'n!
('Hij zag er niet goed uit. Hij was graatmager en lijkbleek. Hij zal niet lang meer leven, onthoud wat ik gezegd heb.')
P
'orten lijk Pantegems 'n 'ond'luisteren als de hond van Pantegem', niet luisteren of gehoorzamen
bv. Z'een een nieuwe katte. Z'eet Felix moa 't e geen avance da'j' eur'n noame roept. Z'ort lijk Pantegems 'n 'ond.
('Ze hebben een nieuwe kat. Ze heet Felix maar het heeft geen zin dat je haar naam roept. Ze gehoorzaamt toch niet.')
lachen lijk 'n paptoarteschuddebuiken van het lachen ('lachen als een rijsttaart')
bv. 't E 'n beetse van 'n dikke en oa ze lacht, ze lacht lijk 'n paptoarte. 't E goddelijk!
('Ze is een beetje dik en als ze lacht, lacht ze schuddebuikend. Het is mooi om te zien.')
parmantigzonder scrupules, zonder rekening te houden met anderen
bv. Z'e peird te loate in de messe moa ze kom zij parmantig binn'n zonder boe of ba! Zijn da manier'n!
('Ze is veel te laat in de mis maar ze komt gewoon binnen alsof er niets aan de hand is. Dat doe je toch niet!')
'k peide in m'n eigenik dacht bij mezelf …
bv. Ie woa were an 't stoef'n. 'k Peide in m'n eigen: klap gij moar. 'k Gelove d'er toch nie van.
('Hij was weer aan het opscheppen. Ik dacht bij mezelf: Praat maar raak. Ik geloof er toch niets van.')
ge kunt er een boer mee van zijn peird slaanHet is zeer groot en zwaar.
bv. A zo'n gourgette! Ge kunt er ne boer mee van zijn peird sloan.
('Wat een courgette! Zo groot en zwaar.')
ip geen peirdhelemaal niet
bv. 'k Moe 'em betoalen en 'k weet ip geen peird 'oeveel da 't is.
('Ik moet hem betalen en ik heb geen flauw idee hoeveel het kost.')
pertigelegant
bv. G'eet nieuwe skoen'n, zeker? 't Zijn pertige!
('Je hebt nieuwe schoenen, niet? Ze zijn elegant!')
petsjikkenmank gaan, hinken
bv. Z'ee eure voet omgesloan en ze petsjikt nui lijk 'n ou wijveke.
('Ze heeft haar voet omgeslagen en ze loopt nu als een oud vrouwtje.')
ne pezewevereen gierigaard
bv. Z'é altijd heur zelfde an maar ze kan d'er nie an doen: z'è getrouwd mee ne echte pezewever.
('Ze heeft altijd dezelfde kleren aan maar ze kan er zelf niets aan doen: ze is getrouwd met een echte gierigaard.')
niet te piepenniets te zeggen hebben; geen macht of invloed hebben
bv. Ip zijn werk ee t'ie ne grote mond moa thuis ee t'ie nie te piep'n.
('Op zijn werk zet hij een grote mond op maar thuis heeft hij niets te zeggen.')
piepetoepotdicht
bv. Ze zijn verzekers ip congé. Ol de presjèn'n zijn piepetoe.
('Ze zijn waarschijnlijk met vakantie. Al de rolluiken zijn naar beneden.')
een pile1. een batterij; 2. een klontje (suiker)
bv. Mijn pilelampe goa nie meer. 't Zitt'n pertank nieuwe pilen in.
('Mijn zaklamp werk niet meer. Er zitten nochtans nieuwe batterijen in.')
plancherenplots in gang schieten, versnellen, overschakelen naar een hogere versnelling
bv. Ik plancheerde uit mijn bed.
('Ik sprong zeer snel uit mijn bed.')
een plankiervan het Frans 'plancher'; een verharde zoom of stoep langs een huis; ook 'dam'
bv. Ze kuis'n nooit ulder plankier. 't E groene van 't mos.
('Ze poetsen nooit de zoom rond hun huis. De tegels zitten helemaal onder het mos.')
in 't hol van Plutover weg van de bewoonde wereld; ver van winkels en grote wegen
bv. Ze weun'n in 't ol van Pluto. 't E doar niet! Ge moe oltijd ui'n oto pakk'n veu na de winkel te goan.
('Ze wonen op de buiten. Er is daar niets! Je hebt altijd je auto nodig om naar de winkel te gaan.')
poeftiedik gegeten; geen pap meer kunnen zeggen
bv. 't E vree vriendelijk moa 'k goa niets meer et'n of drink'n. 'k Ben poeftie.
('Het is heel vriendelijk maar ik ga niets meer eten of drinken. Ik kan geen pap meer zeggen.')
mee z'n poten amoge liggendood zijn
bv. Ie ging nog van olles doen en kijk hoe rap dat't kan goan: ie lig ol mee z'n pot'n amoge.
('Hij zou nog van alles doen maar zie hoe snel het kan gaan: hij is al dood.')
proamenaanporren
bv. 'k Ee olles geprobeerd moa ze wil nie mee. Z'e nie te proam'n.
('Ik heb alles geprobeerd maar ze wil niet mee. Ze is niet aan te porren.')
profesoor'provisoir', voorlopig; gauw even
bv. 't Lag vree vuil. 'k Ee profesoor een dweilke gesloan. 'k Goa ton vrijdag grondig kuis'n.
('De vloer was heel vuil. Ik heb gauw even gedweild. Vrijdag zal ik dan uitgebreid poetsen.')
prontknap, struis, zelfverzekerd
bv. een pronte boerin
('een struise boerin')
R
lijk regen ip nen aendeiemand niet raken; van je afglijden 'als regen van een eend’
bv. ’t es ol verlor'n gezeid. ’t E lijk regen ip nen aende. Ie doe toch zijn eig’n gedacht.
('Het haalt niets uit. Het raakt zijn koude kleren niet. Hij doet toch zijn eigen zin.')
een rese(trap)leuning
bv. Hij peisde van stillekes naar boven te kunnen goan langs de rese maar zijn vrouw a ze vernist.
('Hij dacht stilletjes naar boven te kunnen gaan langs de leuning maar zijn vrouw had ze vernist.')
een reuzeleuteeen vrouw zonder stijl, die praat zonder nadenken
bv. Och, 't e 'n echte reuzeleute. Ze verdoe ol 'euren tijd mee kletsen.
('Het is een echte kletskous. Ze verprutst al haar tijd met babbelen.')
een reveildeeen wekker; ook een praatzieke vrouw
bv. 't E n'echte reveilde. 'k Krijg d'er koppijn van.
('Ze is echt praatziek. Ik krijg er hoofdpijn van.')
rijze an rijzegelijk, op gelijke hoogte, evenwijdig
bv. Ze ging'n rijze an rijze na de mete moa Van Steenbergen won mee 'n tube verskil. Schotte a were niet.
('Ze gingen zij aan zij naar de eindmeet maar Van Steenbergen won met een banddikte verschil. Schotte had weer niets.')
roar doenvreemd aanvoelen; je een beetje doen schrikken
bv. A' j'azo buit'n goa in ne winkel en 't alarm goa of, da doe moar roar, hé.
('Als je een winkel buitenstapt en het diefstalalarm gaat af, daar schrik je toch altijd een beetje van, niet?')
roezepetoezedooreen, in de war
bv. Oa de kleenkinders ier twee doag'n zijn, lig heel oes 'uis roezepetoeze.
('Als de kleinkinderen hier twee dagen komen logeren, ligt het hele huis overhoop.')
rottekottenonrustig bewegen en lawaai maken
bv. Wa zitte gij doar te rottekotten in ui tuinhuis! Ee je diene toernevies nui nog nie gevon'n?
('Wat zit je daar toch te rommelen in je tuinhuis! Heb je die schroevendraaier nu nog niet gevonden?')
rutteleneen storend geluid maken; rammelen
bv. Stop nui ne keer mee ruttel'n in de keuk'n. 'k Verstoa nie van wa da ze zegg'n in 'n televisie.
('Stop nu toch eens met lawaai maken in de keuken. Ik versta niets van wat ze zeggen op TV.')
S
in 'n schoffelscheutehaastig afgewerkt, vlug afgehaspeld
bv. 't E gene leerder. Ie doe zijn 'uiswerk in 'n schoffelscheute en ie zit ton heel 'n oavond na 'n TV te kijk'n.
('Het is geen echte student. Hij haspelt zijn huiswerk af en zit dan de hele avond TV te kijken.')
't is van uw schoonste't is je geraden; dat is maar normaal
bv. A: 'k Ee olles were ip z'n plekke geleit.
B: 't Is van uw schoonste!

('A: 'k Heb alles weer op z'n plaats gelegd.
B: 't Is je geraden!')
een seuteeen onnozele vrouw
bv. 't È een seute: ze lacht mee entwa van niet lijk da't de beste klucht is.
(''t Is een onnozel wicht: ze lacht met een niemendal alsof het de beste mop is.')
simpeldrieonnozelheden
bv. 'k Kijk om langs om minder na’n tv. ’t E toch moa’n pote simpeldrie.
('Ik kijk alsmaar minder tv. ’t Is toch maar een hoop onnozelheden.')
sjette gevenrap voortdoen, snel werken
bv. 't E nen dulle werker. Ze geeft nog 'n beetje sjette oa z'an 't kuis'n e!
('t Is een harde werker. Ze poetst heel snel!')
een sketteeen houten afsluiting; ook: een verplaatsbare kooi in hout en metaalgaas,
bv. voor konijnen
('J'ee rondom rond 'oge sketten gezet omdat ie zijne gebuur nie meer zoe zien.')
Skiet ui!Haast je! Ga maar, snel! Scheer je weg!
bv. 'k Moe’ 'ier kuis’n. Skiet ui na bov’n en speel ’n beetse ip uie computer.
('Ik moet hier poetsen. Ga maar boven een beetje spelen op je computer.')
skijteskuidoodsbang
bv. Z'e skijkteskui van kobb'n. Ze durf nie allene na de zolder goan.
('Ze is doodsbang van spinnen. Ze durft niet alleen naar de zolder gaan.')
skirrewiet
skirrewiep
door elkaar, in de verkeerde richting, schots en scheef
bv. D'er stoa ne camion skirrewiet over de boane. 't Kan niemand deure.
('Er staat een vrachtwagen dwars over de weg. Er kan niemand passeren.')
skisruzie
bv. Ie lig in 't skis mee zijne gebuur over wanneer da ze de vuilzakk'n meug'n buit'n zetten.
('Hij heeft ruzie met zijn buurman over wanneer de vuilniszakken buiten mogen gezet worden.')
ne skuien typeen vreemde, enge man, die je 'skui' of bang maakt
bv. Ee je diene skui'n typ gezien? 'k Zoe 'em nie will'n tegen kom'n in 'n donker'n.
('Heb je die enge man gezien? Ik zou hem niet willen tegen komen in het donker.')
ne slageen (doodlopende) karreweg
bv. Woar dat ie weunt? Een beetse voder links diene slag in.
('Waar hij woont? Iets verder links die karreweg in.')
een sletseeen pantoffel
bv. Woar ee 'k mijn slets'n gezet? 'k Ee ze vanucht'n nog an gehad.
('Waar heb ik mijn pantoffels gezet? Ik heb ze vanmorgen nog aangehad.')
ne sloestieeen onverzorgde man
bv. Ee je gister'n dink gezien ip 'n teevee mee zijn lang 'oar en zijn 'imde op'n? 't Woa lijk ne sloestie!
('Heb je gisteren dinges gezien op TV, met zijn lang haar en zijn hemd helemaal open? Hij was zo onverzorgd!')
een slunseeen vod; ook een vormeloos, versleten hemd of jurk
bv. Ee je geen beetse van een slunse veu de vloer ip te kuis'n? 'k Ee 'n twa gemoost.
('Heb je geen vod of zo om de vloer schoon te maken. Ik heb iets gemorst.')
smaken naar de trogsmaken naar meer
bv. Mmm, dat e 'n goe bierke! 't Smoak na den trog.
('Mmm, da's een lekker biertje. Het smaakt naar meer.')
smeier'npletten, uitsmeren
bv. 't E ne boer an toafel! Ie smeiert en smekt en klapt mee zijne mond vul eten.
('Hij heeft geen tafelmanieren. Hij plet zijn eten, smakt en praat met zijn mond vol.')
smouten1. (letterlijk) insmeren (met smout, olie of vet); 2. (figuurlijk) iemand geld of cadeaus geven om iets gedaan te krijgen
bv. Ie ee 'n directeur ne keer goe gesmout. Ie 'a anders nooit diene job gekreg'n. Ie es t'er nie bekwoame veur.
('Hij moet de directeur wat cadeaus gegeven hebben. Anders zou hij zou nooit die job gekregen hebben. Hij is er niet bekwaam voor.')
ne snak en 'n beteeen korte, agressieve repliek
bv. 'k Vroage gewun 'oe loate da 't e, en 'k krijge doar ne snak en 'n bete. Wie peist ie wel dat ie es!?
('Ik vraag gewoon hoe laat het is en hij antwoordt me met een snauw. Wie denkt hij wel dat hij is!?')
een snelle / ne snelleneen mooi meisje / knappe jongen
bv. A zo'n snelle! 't Zijn daar geen wegaarden van.
('Zo'n knappe! Ze kent haar gelijke niet.')
ne sneudoekeen grote omslagdoek voor vrouwen
bv. Z'oa oltijt heure sneudoek an veu mee de velo te rijen.
('Ze had altijd haar omslagdoek aan om met de fiets te rijden.')
een soarseeen wollen deken
bv. 'k A kou vannacht en 'k ben ipgestoan om nog een soarse ip te leggen.
(''k Had koud vannacht en 'k ben opgestaan om nog een deken op te leggen.')
in 't sopin de drank, gaan drinken
bv. De skole e gedoan en de studenten smijten ulder in 't sop. De terrass'n rond de kerke zitten were vul.
('De school is gedaan en de studenten gooien zich in de drank. De terrasjes rond de kerk zitten weer vol.')
spel (hebben / zijn)ruzie (hebben / zijn)
bv. 't Woa were spel ip 'n bureau. Die twee secretaressen een oltijd spel.
('Er was weer ruzie op kantoor. Die twee secretaresses hebben altijd ruzie.')
't spel zijnhandig zijn
bv. Zo ne paraplu die op'n en toe goa oa j'ip 'n knopke duwt, dat e 't spel!
('Zo'n paraplu die automatisch open en dicht gaat als je op een knopje duwt, dat is handig!')
een groot speleen grote zaak, groot complex, groot gebouw
bv. 't E 'n vree spel da ze doar ip 'n 'oek an 't zetten zijn, mee ol die grote veinsters en terrass'n!
('Wat een groot complex zijn ze daar op de hoek aan het bouwen, met al die grote ramen en terrassen!')
ne spelmoakereen ruziestoker
bv. Ie vol mee iedereen in onverskil. 't E nen echte spelmoaker.
('Hij krijgt met iedereen problemen. 't Is een echte ruziestoker.')
stavastevoortdurend
bv. 't E mij 'n twa misvall'n. 'k Moe stavaste na de WC.
('Er is me iets misvallen. Ik moet voortdurend naar het toilet.')
steegstug, niet soepel
bv. Meins, da e ne stege velo! 'k Stampe mij in 't skuim en 't zweet en 'k goa no niet vooruit.
('Wat is me dat een stugge, moeilijk lopende fiets! Ik trap me te pletter en ga nog niet vooruit.')
stekkeneen venijnige opmerking maken; een steek onder water geven
bv. Ze koste 't weer nie loat'n van te stekk'n ip ur skoondochter.
('Ze kon het niet nalaten om haar schoondochter weer een steek onder water te geven.')
ne stijtiemand die het ver wil schoppen
ne stijtnietiemand waar niets mee aan te vangen is, ook gebruikt voor een biggetje of ander mestdier dat niet voldoende meegroeit
bv. Dat ze daar mee wil trouwen! 't Is een echte stijtniet.
('Dat ze met hem wil trouwen. Het is een echte nietsnut.')
ne stinkereen sloeber, deugniet (sympathiek bedoeld)
bv. A gij lelijke stinker! Ge peide da meme 't nie ging zien, hé.
('Ah jij deugniet! Je dacht dat oma het niet zou zien, hé.')
een strameizeeen vergiet; ook 'verzijp'
bv. De jouns doen nie liever oa z'in bad zitt'n of spel'n mee de strameize.
('De kinderen doen niets liever in bad dan spelen met het vergiet.')
een stuteeen boterham
bv. 'k é nog nie geten vandoage: wa stut'n vanuch'nd en een tallore soepe vannoene.
('Ik heb nog niet warm gegeten vandaag: wat boterhammen vanmorgen en een bord soep vanmiddag.')
ne lange swienseleen lange magere, slungelachtige man
bv. 't E ne lange swiensel moa ie kan vree goe dans'n. Ge zoe ta nie peiz'n hé.
('Het is een lange slungel maar hij kan heel goed dansen. Dat zou je niet verwachten, hé.')
ne swoatleireeen mooiprater; iemand die de zaken mooier voorstelt dan ze zijn
bv. 'k Moe d'er nie van wet'n mee ol zijn diere stadhuiswoord'n. 't E ne swoatleire eerste klasse.
('Ik kan hem niet uitstaan, met al zijn deftige woorden. Het is een echte mooiprater.')
T
t'oezens'te onzens', bij ons thuis
bv. Da goa uit tot 'n 'ol in'nacht en sloapt tot 's noens ... t'oezens zoe't geen woar geweest zijn!
('Hij gaat uit tot een gat in de nacht en slaapt tot de middag ... bij ons thuis was daar geen sprake van!')
een taupeeen eenvoudige muts (voor mannen)
bv. Ie doe nog de moeite nie om zijn taupe of te doen ot' ie in 'uis komt. A zo ne boer!
('Hij doet nog de moeite niet om zijn pet af te doen als hij binnen komt. Wat een onbeschofterik!')
tertentrappen, stappen
bv. Pas ip da je nie ip 'n stik gloas tert. 'K ee 'n gloas loat'n voll'n.
('Pas op dat je niet op een stuk glas stapt. Ik heb een glas laten vallen.')
tewegebijna
bv. 'k Zatte tewege teg'n nen oto vandoage. 'k Koste moa juuste frenn'n.
('Ik had bijna een aanrijding vandaag. Ik kon maar net remmen.')
van tiene negenzo goed als zeker
bv. Ie zit d'er van tiene negen veur 'n twa tussen. Ie doe veel te nerveus.
('Hij heeft er vast iets mee te maken. Hij gedraagt zich veel te nerveus.')
een wewe van Tiesten Dieleeftnog'een weduwe van Baptist DieNogLeeft', een gescheiden vrouw
bv. A: Oe, 'k peide dat ure man gestorven woa? / B: Joi verzeker, t'e 'n wewe van Tiesten Dieleeftnog.
('Hoezo, ik dacht dat haar man gestorven was?' / 'Helemaal niet, ze is gescheiden.')
ik kan de tijd niet zeggen dat ...het is zeer lang geleden
bv. Ik kan de tijd niet zeggen dat ik hem gezien heb.
('Het moet zeer lang geleden zijn dat ik hem nog gezien had.')
tillevoetentrappelen van ongeduld
bv. De katte oa ne veugel gezien ip 't ges en ze stond te tillevoet'n an de deure veu na buit'n te goan.
('De kat had een vogel gezien op het gras en ze stond te trappelen van ongeduld aan de deur om naar buiten te gaan.')
ne toartiekloaieen onnozele man
bv. Die n' toartiekloai peist dat ie geestig e mee zijn vuile klucht'n.
('Die onnozelaar denkt dat hij plezant is met zijn aangebrande moppen.')
topesamen
bv. Moei gij ook na die vergoaderinge in Brussel? Zoe' me nie toope rijen?
('Moet jij ook naar die vergadering in Brussel? Zouden we niet samen rijden?')
toppezothelemaal gek; zo gek als een 'top' of tol
bv. J'e toppezot van ur. En 't zit pertank niet in da meiske. Ie loopt mee zijn ogen open in zijn ongeluk.
('Hij is smoorverliefd op haar. En er zit nochtans geen pit in dat meisje. Hij loopt met open ogen zijn ongeluk tegemoet.')
ne totetrekkeriemand die niet oprecht is
bv. 't Was were van 'zoetje' alhier en 'skatje' aldaar. 'k moe d'er nie van weten. 't È ne nechten totetrekker.
(''t Ging weer van 'zoetje' zus en 'schatje' zo. Ik moet er niets van hebben. Hij is onoprecht.')
een trunteiemand die altijd klaagt
bv. Och 't è een trunte! O't skoon were is is te warm en o't regent, is 't te nat.
('Och 't is een huilebalk! Als het mooi weer is, is het te warm en als het regent, is het te nat.')
'n trutseeen klein restje voedingswaar, bv. bloem of melk
bv. Moe'j' no 'n beetse kaffie een? 't E no 'n trutse in de kanne.
('Wil je nog een beetje koffie? Er is nog een beetje in de kan.')
tsjiepenzachtjes wenen
bv. E dat doar agauwe gedoan mee tsjiepen? Zij gij 'n trunte!
('Stop maar gauw met wenen. Wat ben jij een zeurkous!')
sloapen lijk nen tsjoklang en diep slapen, als een marmot
bv. W'een gister'n ne heel'n toer gedoan mee de velo. 't Woa abei donker oa we thuis woar'n. 'k Ee gesloap'n lijk ne tsjok
('We hebben gisteren een hele lange fietstocht gemaakt. Het was bijna donker toen we thuis kwamen. Ik heb slapen als een marmot.')
een tsjukeeen oude, gammel voertuig
bv. Mijne velo goan ze nie pakk'n. A zo'n ouwe tsjuke!
('Mijn fiets gaan ze niet stelen. Zo'n oud en gammel ding!')
een tuimelperteeen valpartij
bv. 'k Bleev 'oaper’n mee ’n top van mijne skoen an nen tichel van 'n trottroir. Vint, ee 'k ik doar ’n tuimelperte gemoakt!
('Ik bleef haperen met de top van mijn schoen aan een tegel van de stoep. Man, ben ik daar lelijk gevallen!')
een tuitse
een toite
een klein eindje (lopen) / een heel eind
bv. A: 'k Ben te voete gekomm'n. 't E moa 'n tuitse.
B: Ja? Da e toch nog 'n hele toite van bij ui thuis!

('A: Ik ben te voet gekomen. Het is maar een klein eindje.'
B: 'Echt waar? Dat is toch een heel eind van bij jou thuis!')
U
een 'ullekeeen dekseltje
bv. Woar ee je 't 'ulleke van de konfeturepot nui were geleid?
('Waar heb je het dekseltje van de confituurpot nu weer gelaten?')
V
veivruchtbaar (van grond)
bv. 't Kan nie miss'n da zijne lochting veie es. Ie smijt er ol joar'n ol de mest van de kiek'ns en de kenijn'n ip.
('Niet te verwonderen dat hij een vruchtbare moestuin heeft. Hij gooit er al jaren de mest van zijn kippen en konijnen op.')
verleetverveeld; het beu zijn
bv. A zo ne saaie film. 't Woa mij achter vijf minuten ol stinkende verleet.
('Wat een vervelende film. Ik zat me na vijf minuten al stierlijk te vervelen.')
verloandruk bezig zijn, nog veel werk hebben
bv. 'K vroege oa ze geen beetse kaffie moest een moa ze woa veel te verloan. Ze moest no kommissies doen, kok'n en kuis'n.
('Ik vroeg of ze geen kopje koffie wou maar ze had het veel te druk. Ze moet nog boodschappen doen, koken en poetsen.')
vermachelenruilen, omwisselen
bv. Ik kom nog maar juist uit de luchthaven of d'er komt een vent naar me toe die mijn leren schoenen wilde vermachelen voor een dwaas postuurke.
('Ik kwam nog maar net uit de luchthaven of er kwam een man naar me toe die mijn lederen schoenen wilde verwisselen voor een stom beeldje.')
verre vanhelemaal nog niet
bv. 't E ol vele veranderd moa 't e verre van gedoan.
('Het is al veel veranderd maar het is nog helemaal niet af.')
verrebijna
bv. We goan d'er nui nie meer an behunn'n. 't E verre tijd.
('We gaan er nu niet meer aan beginnen. 't Is bijna tijd.')
verslunstverwelkt, verdroogd
bv. 't Moet moagelijk regenen. Ol de groensels zijn verslunst.
('Het moet dringend regenen. Al de groenten zijn verdroogd.')
Ge kunt 't niet ol een: 'n vette moarte en veel beuter.'Je kunt niet alles hebben: een dikke meid en veel boter', het is het een of het ander; kiezen of delen
bv. 't E geen vroete snelle moar eur voader ee veel geld. Ge kunt ...
('Ze is niet echt knap maar haar vader is rijk. Je kunt niet alles tegelijk hebben. 't Is kiezen of delen.')
viesslechtgezind, snel geïrriteerd
bv. 't È een vies kalut. Ze kan nie verdragen da je d'er een twa tegen zegt. Z'è direct gestoord.
('Het is een slechtgezind mens. Ze kan niet aanvaarden dat je iets tegen haar zegt. Ze is direct misnoegd.')
vies
ne viezen / een vieze
kieskeurig; een kieskeurige man of vrouw
bv. Ge zoe't nie zegg'n moa 't e nog ne viezen, zulle. 'k Presenteerd 'em gister'n ne kouke en je moest 'em nie een!
('Je zou het niet zeggen maar hij is nogal kieskeurig, hoor. Ik bood hem gisteren een koekje aan en hij wou het niet!')
een vijlstoakskeeen kleine bankschroef, om een stuk metaal vast te klemmen en te kunnen vijlen
bv. 'k Ee nog ne skone foto van mijne nonkel als kind an een vijlstoakske in de vakskole.
('Ik heb nog een mooie foto van mijn oom als kind aan een kleine bankschroef in de technische school.')
vlamm'ndeheel erg; heel veel
bv. 't Woa weer vlammende veel volk ip de joarmarkt vandejoare.
('Er was weer enorm veel volk op de jaarmarkt dit jaar.')
voagbraakliggend
bv. W'een veel onkruid van da voag stik grond neffens de deure.
('We hebben veel last van onkruid in de tuin door dat braakliggend perceel naast ons huis.')
voder van de restevoor het overige
bv. 'k Ee na de kommedienait geweest. Diene Sven, kweeniemeer, woa nog geestig moa voder van de reste woas 't gene vett'n vandejoare.
('Ik ben naar de comedy night geweest. Die Sven …, ik ben zijn naam vergeten, was nog plezant maar voor het overige was het niet schitterend dit jaar.')
W
een dikke wanneeen dikke, vormloze vrouw
bv. Da kleed stoa 'eur nie! Ge zie ol 'eur kwabbels. 't E lijk 'n dikke wanne!
('Die jurk staat haar niet. Je ziet al haar vetrolletjes. Ze ziet er dik en vormloos uit.')
wel voarenhet goed hebben, verwend worden
bv. Ge voar no'n beetse wel van ui peter, é! En wa segde ton?
('Je wordt nogal verwend door je peter, hé! En wat zeg je dan?')
vree welzoals het Engels 'very well'; zeer goed
bv. A: 'k Ee de commissies ip toafel gezet. / B: 't E vree wel. Ge zijt broave!
('Ik heb de boodschappen op tafel gezet.' / 'Da's zeer goed. Je bent braaf.')
wemelingeeen beetje beweging of geluid
bv. 't Woa 'ier zo stille. 'k Ee 'n tv angezet veu wa wemelinge 't een in 'uis.
('Het was hier zo stil. Ik heb de tv aangezet om een beetje beweging en geluid te hebben in huis.')
ne wiedie
ne wietie
een rare man
bv. Ge moet er nie ip stemm'n. 'k Ken 'em goe en 't e ne wiedie.
('Je moet er niet op stemmen. Ik ken hem goed. Het is een rare man.')
in de wikkel zijnaan de praat zijn
bv. 'K ee 't ur nog nie kunn'n vroag'n. 'k Ee ur pertank gezien vandoage moa ze woa in de wikkel mee die van d'r rechtover.
('Ik heb het haar nog niet kunnen vragen. Ik heb haar nochtans gezien vandaag maar ze was aan de praat met de overbuurvrouw.')
in ne wip en ne knipin geen tijd; in een oogwenk; in één twee drie
bv. Ge moest 't 'em geen twee keer vroag'n. In ne wip en ne knip zat ie in zijne oto en reed ie achter friet'n.
('Je moest het hem geen twee keer vragen. In een oogwenk zat hij in zijn auto en reed hij om frieten.')
ne woanieeen dwaze, verwaande man; een dikke nek
bv. 't E ne woanie! Ie peist dat ie 't ol is mee zijn 'n decapotabel.
('Hij is verwaand. Hij denkt dat hij de man is, in zijn cabriolet.')
ne woatersteeneen gootsteen
bv. 'k Ee die flasse wijn in de woatersteen gegot'n. 'k Dronk 'em nie gèr'n.
('Ik heb die fles wijn weggegoten in de gootsteen. Ik dronk hem niet graag.')
een wrikkelgateen onrustig iemand, die niet stil kan zitten
bv. Zij gij 'n wrikkelgat! Zit 'e keer vijf minut'n stille. 'k Komme doo'nerveus van ui.
('Wat ben jij onrustig. Zit toch eens vijf minuten stil. Je maakt me bloednerveus.')
Z
een zeekskeeen klein beetje vloeistof, een scheutje
bv. Moe'j no'n beetse kaffie een? 't E no'n zeekske in de kanne.
('Wil je nog een beetje koffie? Er is nog een klein beetje in de kan.')
zich vóór zegenenzich éérst bedienen (aan tafel) en het beste voor zichzelf nemen
bv. ’t Woa kou buffet mee 'n beetse gerookte zolm en tomate crevette. “Bedien d’ulder”, zei ’t ie, moa ie zegende 'em voor. W’oan geen keure van zolm of tomat’n.
('Het was koud buffet met een beetje gerookte zalm en tomaat garnaal. “Bedien jezelf”, zei hij, maar hij nam het beste voor zich. Er was geen zalm of tomaat meer over.')
een zuipkeeen slokje of teugje
bv. A: Moe'j no'n beetse kaffie een? / B: Joak, 'n kleen zuipke.
('A: Wil je nog een beetje koffie? / B: Graag, een slokje.')
zuiveruitenkel, alleen maar
bv. Omdat ie 't gèren doe? Joa't verzeker! Ie doe't zuiveruit veu 't geld.
('Omdat hij het graag doet? Dat zal wel! Hij doet het enkel voor het geld.')
een zwalpeieen rare, onbetrouwbare man, waar je geen hoogte van krijgt
bv. Da verwondert mij niet dat ie ze loat stikk'n. A zo'n zwalpei!
('Het verwondert me helemaal niet dat hij ze zomaar achterlaat. Zo'n slechte man!')

NB: Opmerkingen bij en tips voor deze rubriek zijn altijd welkom op info@gavergids.be. Vermeld zeker je naam en de betekenis van het woord, eventueel toegelicht met een voorbeeld. Bij voorbaat dank!