de Gavergids 1997 nr. 2

BEZIENSWAARDIGHEDEN

Het station van Sint-Eloois-Vijve

Marcel DELMOTTE

Langs de Vijfseweg, op de grens met Waregem, ligt het oude treinstation van Sint-Eloois-Vijve. Het werd schitterend gerestaureerd door de huidige eigenaar en officieel beschermd in 2002. Vooral de fries met kleurrijke faiences met taferelen uit de vlasnijverheid maakt een bezoek meer dan waard.

de spoorlijn Anzegem-Ingelmunster

Spoorlijn 66A Anzegem-Ingelmunster-Tielt was een tussenschakel tussen de lijnen Gent-Deinze-Kortrijk en Gent-Deinze-Lichtervelde. Via de aanleg van de lijn beoogde de Maatschappij der Koolbassins de vervoerskosten voor steenkool naar het West-Vlaamse hinterland te drukken. Blankenberge en Oostende werden op die manier als badplaatsen aantrekkelijker voor de Waalse toeristen.

De onteigeningen werden gestart in december 1867 en in 1870 werd de lijn in gebruik genomen. Van Anzegem tot Ingelmunster liepen dagelijks drie treinen maar alleen te Waregem en Oostrozebeke werd in een halte voorzien. In de loop van 1878 nam de Belgische staat de lijn over en werd het passagiersverkeer een stuk goedkoper.

het eerste station

Het eerste station dateert van 1889. De liberale Vijfse gemeenteraad onder leiding van Charles Degrave drong al op 18 juni 1868 aan op de inplanting van een lokaal stationnetje maar was niet bereid de onteigeningskosten voor haar rekening te nemen nadat de naburige gemeenten zoals Sint-Baafs-Vijve, Wielsbeke, Desselgem, Wakken en Oeselgem kordaat weigerden ook maar voor een deel van de kosten op te draaien. De hoofdingenieur was de inplanting van een station in 1880 welgevallig maar het gemeentebestuur was dan weer niet zo gelukkig met de in 1884 in de huidige Spoorweglaan geplande aanleg in de overtuiging dat de wijziging van de Gentseweg op drie plaatsen extra onkosten met zich zou meebrengen.

Vanaf 15 oktober 1887 was het dan toch zo ver en konden de Vijvenaren voortaan ongeveer ter hoogte van het huidige containerpark in de Stationsstraat (nu Vijfseweg) op- en afstappen maar het station zelf kwam pas klaar in de loop van het jaar 1889. Zes jaar later werd de straat verbreed en van kasseien voorzien omdat de paarden in winterseizoen maar al te dikwijls over de vervroren waterplassen uitgleden. Ook kreeg de Lindestraat (Transvaalstraat) toen haar huidige vorm.


het tweede station van Sint-Eloois-Vijve (na 1913), met de verdwenen luifel voor de wachtende passagiers

het tweede station

Het eerste stationnetje was al te klein behuisd zodat reeds in 1905 stemmen opgingen om een ruimer en comfortabeler station aan de linkerkant van de straat in te planten. De aanbesteding vond plaats op 15 maart 1912 voor de som van 25.091 fr. en in maart 1913 werd het nieuwe station in gebruik genomen. Helemaal vooraan waren er de openbare toiletten en het kolenhok dat tijdens de eerste wereldoorlog dienst deed als gevangenis, in de volksmond de cinema genoemd. Wijd en zijd bekend zijn de faiencetegeltjes onder de dakgoot die op plastische wijze het leven van de vlassers uitbeelden.

Tijdens de eerste wereldoorlog reden er geen passagierstreinen maar op de vooravond van de tweede wereldoorlog reed er elke dag een marchandise- of goederentrein van en naar Ingelmunster. In hetvlasseizoen waren het er twee tot drie, telkens met zo'n 60 wagens vlas! Per dag snorden er zes passagierstreinen voorbij. Het kleine treintje stond in de volksmond bekend als 't Cafémeulentje.Na de tweede wereldoorlog werd het stationnetje overbodig ten gevolge van van de crisis in de vlasnijverheid en de concurrentie van het vrachtvervoer over de weg. De rails werden in de vijftiger jaren uitgebroken en het gebouw stond te verkrotten en te wachten op een nieuwe bestemming ...

Het oude stationnetje deed tijdens de eerste wereldoorlog dienst als opslagplaats voor gasmaskers maar werd in oktober 1918 erg beschadigd toen de terugtrekkende Duitse soldaten de rails opbliezen.In het nieuwe station woonden er na 1910 o.m. als huisbewaarders Henri Devos, Decraene en Ferdinand De Rore. De laatste bewoners waren Joseph Ragolle en Maria Degrande die in september 1989 hun gouden huwelijksjubileum vierden.

De eerste stationschef Cyriel Baekelandt staat pas in 1895 ingeschreven als inwoner van de gemeente en werd na zijn dood in december 1921 opgevolgd door Camiel Fauconnier (1922-1926), Alfons Meganck (1926-1927) en Alfons de Meirsman die echter in het oude stationnetje bleven wonen.

Naast het station waren er in Sint-Eloois-Vijve ook twee zogenaamde 'routehuisjes', bij de belangrijkste spoorwegovergangen. Aan de hoek van de Gentseweg en de Spoorweglaan woonden er achtereenvolgens Pierre Vanderheyden (eerste 'baanwachter' vanaf 29 november 1869 tot 1873), François Maes en Barbara Loncke (1873-1907) en Gustaaf Lazou tot na de eerste wereldoorlog. Aan de Desselgemstraat was er als 'gardebarrière' Julie Demoor tot 1895.



de fries met vlastaferelen aan de voor- en achterzijde (Klik op de afbeelding voor een grotere foto.)


vlas roten in de Leie (detail van de fries)


vlas vervoeren naar de droogweide (detail van de fries)


vlas drogen in 'kapelletjes' (detail van de fries)

Van station naar Chinoh

Begin juni 1991 kocht Pol Desimpel het verkrotte stationsgebouw. Na zes maanden was de restauratie af. De buitenkant bleef intact en oogt bijzonder fraai maar het gebouw kreeg wel een andere bestemming. Pol Desimpel, manager Lieve Vanhove en verkoopster Ann Martin waren niet weinig fier toen Chinoh ('Chinees-Oosterse handelsonderneming') in het weekend van 16 november 1991 haar winkelgalerij openstelde voor het brede publiek.