de Gavergids 1993 nr. 2

BEZIENSWAARDIGHEDEN

Park Baron Casier

De herfst is het ideale seizoen om de bomenpracht van het domein Casier te gaan bewonderen. Het park is vrij toegankelijk van zonsopgang tot zonsondergang. De gidsenkring brieft u alvast over de historiek en de fauna en flora van dit 8 hectaren grote domein in het hart van Waregem.

Anne-Marie VLAEMINCK

Het domein Casier is een van de drie groene longen van Waregem. Net als de andere twee, de hippodroom en het sportstation, bleef het gebied van het huidige gemeentepark onbebouwd bewaard dank zij de vroeger jaarlijks weerkerende overstromingen van de Gaverbeek.

Aan de hoofdingang in de Stationsstraat staat het Kasteel De Ruyck, in de volksmond Kasteel Casier genoemd. Het is gebouwd in neo-classicistische stijl, en dateert uit het midden van vorige eeuw. In de eerste Wereldoorlog raakte het zwaar beschadigd en werd hersteld en uitgebreid. Uit die tijd dateert de zuidpartij, met het mansardedak.

Hoe en waarom bouwheer Felix De Ruyck in Waregem terecht kwam, is niet bekend. Hij werd geboren te Gent in 1818 en komt in 1840 naar Waregem, waar hij zijn opvoeding krijgt op het jongenspensionaat van Ivo en Julie Van Robaeys, dat gehuisvest was in het kasteel van Potegem. Als kind verblijft hij ten huize van burgemeester Ferdinand Storme. In 1847 huwt hij Ferdinands dochter Natalie, en wordt zo de schoonbroer van notaris Jules Storme, die in de voetsporen treedt van zijn vader, en Waregem 'regeert' van 1848 tot 1904.

   

In 1844 is Felix Deruyck een van de grootste grondbezitters in Waregem, en de enige persoon in Waregem die verkiesbaar is voor de Senaat. In 1847 start hij met de bouw van zijn kasteel. Op dat ogenblik waren het park en de vijvers reeds aangelegd. Door wie is voorlopig onbekend. In 1853 betrekken Felix en zijn vrouw Natalie het kasteel. Felix overlijdt in 1884, zijn echtgenote in 1897. Na de dood van Natalie wordt het domein verkocht aan baron Victor Casier uit Gent. De baron is gehuwd met Marie-Victorine Storme, de dochter van burgemeester Jules Storme, zodat de kring weer rond is.

Het kasteel in Waregem was eigenlijk de zomerresidentie van de familie Casier. In het winterseizoen keerden ze terug naar hun huis in Gent. Baron Victor Casier heeft vier kinderen. De jongste, GabriŽl, blijft op het kasteel wonen en trouwt met Germaine de Schietere de Lophem uit Brugge. Ze hebben drie kinderen. Jean, de oudste zoon woont nu op het kasteel van Nokere, en is voorzitter van de Koninklijke Waregemse Koersvereniging, organisator van Waregem Koerse. In 1977 koopt de gemeente Waregem, na langdurige onderhandelingen, het domein voor 44 miljoen frank. Germaine de Schietere de Lophem behoudt echter het recht van gebruik en bewoning, en blijft tot aan haar dood, in 1980, het kasteel bewonen.

De ruime paardestallen aan de noordkant van het kasteel werden gebouwd in opdracht van baron Victor Casier, waarschijnlijk na 1918. De bustes boven de poorten zijn mogelijk restanten van vroegere tuinornamenten, vernield tijdens de oorlog. Het kleine windmolentje op het gazon bij de ingang aan de Keukeldam diende vroeger om water over te pompen uit de Losbeek, een aftakking van de Gaverbeek, die passeerde langs de watermolen van de Keukeldam. Het kapelletje bij de ingang werd gebouwd door Agnes Casier, dochter van Victor, als dank voor de genezing van haar dochter Germaine. Tot rond 1860 stond op deze plaats de priesterage, de oude, omwalde pastorie, die via een voetweg rechtstreeks verbonden was met de kerk.

Het park zelf is niet natuurlijk, maar werd aangelegd samen met de vijvers, vermoedelijk rond 1840, vandaar de aanwezigheid van oude, inheemse en uitheemse bomen. Naast de monumentale beuken en paardekastanjes vinden we o.a. een honing- en een trompetboom, een zilverlinde (aan de noordzijde van het kasteel), een blauwe Atlasceder en een Japanse lork. De boomgaard achter in het park telt een 20tal inheemse fruitbomen. De in 1987 heraangelegde kruidentuin bij het speelpleintje is ondertussen jammergenoeg ter ziele gegaan, en werd vervangen door bloemperken.

De fauna daarentegen tiert welig. De watervogels, vooral de eenden, maken het zelfs iets te bont. Door het overvloedig voederen is hun aantal zo toegenomen dat ze een last zijn geworden voor de vijver. Hun uitwerpselen verzuren het water ten koste van de vissen en waterplanten. Dit jaar werden de bezoekers dan ook uitdrukkelijk verzocht de eenden niet meer te voederen. De rest van het vogelbestand wordt zorgvuldig beheerd door de Waregemse Wielewaal, die zorgt voor nestkastjes en voedertafels. Ook vleermuizen, meerbepaald de snorvleermuis, hebben de weg naar het domein Casier gevonden. Ze kregen een onderkomen in de vroegere ijskelder van het kasteel. De rust en de constante, lage temperatuur van ijskelders zijn ideaal voor vleermuizen. De kelder is een gemetselde konische ruimte van een drietal meter diep. Tijdens de winter werd het ijs van de vijver er in grote blokken in opgestapeld. Met deze ijsvoorraad kon de familie Casier tot in de zomer vers (ongepekeld) vlees bewaren. Een 'frigobox' avant la lettre dus. De ijskelder werd in 1986 gerestaureerd, voorzien van een invlieggat, en afgesloten van de rest van het park om de dagrust van de bewoners te verzekeren.


satellietbeeld en plan van het Park Baron Casier in het centrum van Waregem (Google Maps)